Ścieżka SMART to flagowy program Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP), zaprojektowany z myślą o przedsiębiorstwach, które chcą rozwijać innowacje poprzez prace badawczo-rozwojowe, wdrażanie nowych technologii oraz cyfryzację procesów. Program realizowany jest w ramach Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG) i funkcjonuje od 2023 roku.
Skala programu robi wrażenie – łączny budżet Ścieżki SMART to około 4,3 mld EUR dotacji, co czyni go jednym z największych instrumentów wsparcia innowacyjnych przedsiębiorstw w Polsce. W samym I półroczu 2026 roku na projekty przewidziano 700 mln PLN, natomiast alokacja na II połowę roku zostanie ogłoszona w najbliższym czasie.
Rok 2026 przynosi programowi istotne zmiany organizacyjne i proceduralne. Choć na moment przygotowania artykułu nie opublikowano jeszcze wszystkich rozporządzeń, a strony PARP nie zostały w pełni zaktualizowane, już dziś można wskazać kierunek modyfikacji i omówić zasady obowiązujące wraz z zapowiedzianymi zmianami. Temat jest szczególnie istotny, ponieważ liczba programów dotacyjnych jest ograniczona, a harmonogramy naborów zostały już ogłoszone. Dla wielu firm to ostatni moment, by świadomie ocenić potencjał projektu i przygotować się do aplikowania w 2026 roku.
Głównymi beneficjentami Ścieżki SMART są małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP). Program dopuszcza jednak realizację projektów w formule konsorcjów – np. we współpracy z organizacjami badawczymi lub organizacjami pozarządowymi. W praktyce oznacza to, że również duże przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie, o ile projekt realizowany jest w konsorcjum z MŚP.
Dwie organizacje są dedykowane do obsługi Programu SMART. Jednostką prowadzącą nabory dla MŚP jest Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) a w przypadku konsorcjów - Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR).
Najważniejsze zmiany w konkursach w 2026 roku
Po pierwszych latach funkcjonowania programu zdecydowano się na uproszczenie jego struktury. Zrezygnowano z dotychczasowych siedmiu modułów, pozostawiając dwa główne typy projektów: na projekty B+R lub projekty dotyczące wdrożenie innowacji.
Zmianie uległy również limity dofinansowania. Wcześniej możliwe było uzyskanie nawet 150 mln PLN łącznego wsparcia. Obecnie maksymalne kwoty zostały obniżone i zróżnicowane w zależności od typu wnioskodawcy. Dla MŚP przewidziano maksymalną kwotę łącznego dofinansowania 50 mln PLN, dla dużych firm jest to max 70 mln PLN a dla konsorcjów max 140 mln PLN. Minimalna wartość kosztów kwalifikowalnych prac B+R pozostała bez zmian i wynosi co najmniej 3 mln PLN.
Istotną nowością jest zmiana podejścia do kosztów uzupełniających. W nowej odsłonie programu umiędzynarodowienie produktów, ochrona własności przemysłowej oraz rozwój kompetencji, nie funkcjonują już jako odrębne moduły (jak miało to miejsce jeszcze w 2025 roku). Mogą one stanowić koszt dodatkowy, pod warunkiem że: i) są bezpośrednio powiązane z projektem bazowym; ii) nie dotyczą odrębnego produktu z portfolio firmy; iii) nie przekraczają 15% wartości projektu.
Kolejnym ułatwieniem jest odejście od sztywnej linearności realizacji projektu. Wnioskodawcy mogą obecnie prowadzić kilka kluczowych zadań równolegle, co znacząco zwiększa elastyczność harmonogramów.
Ocena projektów nadal przebiega w dwóch etapach, jednak zmieniła się jej logika.
ETAP I koncentruje się na weryfikacji formalnej – sprawdzana jest kwalifikowalność wnioskodawcy oraz to, czy projekt faktycznie ma charakter badawczo-rozwojowy.
ETAP II to ocena merytoryczna, skupiona na innowacyjności projektu, zastosowanej metodzie badawczej i potencjale wdrożeniowym.
Zmiana ta jest korzystna dla przedsiębiorców – umożliwia bowiem uzupełnienie dokumentacji i doprecyzowanie założeń projektu podczas panelu ekspertów. Co istotne, dopiero na tym etapie wymagane jest przedstawienie modelu finansowego oraz dokumentów potwierdzających wkład własny.
Dodatkowo, kryteria oceny w ETAPIE II zostały przekształcone w kryteria punktowe.
Kryteria oceny :
Innowacyjność rezultatu prac B+R : punkty do uzyskania 0/3/5/7/9, min 3 pkt
Potencjał do wdrożenia wyników projektu: punkty do uzyskania 0/3/5/7, min. 3 pkt
Potencjał do realizacji projektu : punktacja do uzyskania 0/3. min. 3 pkt
Plan prac i wydatki projektu: punktacja do uzyskania 0/3/4/5/, min 3 pkt.
Aby zwiększyć szanse powodzenia należy unikać najczęściej pojawiających się błędów wynikających z nieprawidłowej kwalifikacji prac rozwojowych oraz zbyt powierzchownej analizy rynku. Kluczowe jest jasne pokazanie, jaką realną potrzebę rynkową projekt adresuje. Szczególnie wysoko punktowana jest innowacyjność prowadząca do transformacji rynku, zagospodarowania niszy czy zmiany sposobu odpowiadania na potrzeby odbiorców.
Równie istotna jest realna zdolność firmy do realizacji projektu – zarówno pod względem zasobów kadrowych, jak i infrastruktury produkcyjnej. Podwykonawstwo jest dopuszczalne, jednak najlepiej, by nie przekraczało 25% wartości projektu.
Nie można też pominąć kwestii zdolności finansowej przedsiębiorstwa oraz spójnego podejścia do zagadnień zrównoważonego rozwoju, które pozostają ważnym elementem oceny.
Wprowadzone w 2026 roku uproszczenia wynikają m.in. z faktu, że wszystkie projekty muszą zostać zakończone do 2029 roku, co wymusiło większą efektywność i elastyczność po stronie instytucji zarządzających.
Terminy naborów w ramach Ścieżki SMART w 2026r.:
Ścieżka SMART – MŚP (B+R): luty – marzec oraz październik - listopad
Ścieżka SMART – MŚP (wdrożenia): kwiecień - maj
Ścieżka SMART – duże firmy (B+R): marzec - maj
Ścieżka SMART – konsorcja (B+R): kwiecień - czerwiec i sierpień - październik
Dotychczas obowiązujące zasady Programu SMART
Finansowanie przeznaczone jest dla projektów wpisujących się w jeden z dwóch modułów obligatoryjnych: moduł B+R (obowiązkowy dla dużych przedsiębiorstw) oraz moduł wdrożenie innowacji.
Moduł B+R
Moduł B+R obejmuje dofinansowanie do prac badawczo-rozwojowych prowadzących do opracowania innowacji produktowej lub procesowej conajmniej w skali kraju. Wsparciu podlegać może kompleksowy proces badawczy lub jego wybrana część.
Przedmiotem modułu jest przeprowadzenie badań przemysłowych i prac rozwojowych albo tylko prac rozwojowych. Efektem prac B+R powinno być opracowanie, możliwego do wdrożenia w działalności gospodarczej, innowacyjnego rozwiązania tj.:
- nowego albo ulepszonego wyrobu lub usługi (innowacji produktowej) lub
- nowego albo ulepszonego procesu biznesowego dotyczącego funkcji działalności przedsiębiorstwa w zakresie produkcji wyrobów lub usług (innowacji w procesie biznesowym)
Dofinansowaniem można objąć koszty tj.:
- wynagrodzenie personelu badawczo-rozwojowego,
- zakup usług zewnętrznych (podwykonawstwo dotyczące badań i usług doradczych związane z projektem) – maksymalnie 70% kosztów kwalifikowalnych badań przemysłowych i prac rozwojowych ponoszonych w Module B+R,
- koszty amortyzacji aparatury naukowo-badawczej oraz amortyzacji budynków,
- koszty dzierżawy i wieczystego użytkowania gruntów,
- nabycie wartości niematerialnych i prawnych,
- koszty operacyjne oraz zakup materiałów i środków eksploatacyjnych związanych bezpośrednio z pracami B+R,
- koszty pośrednie (ogólne).
Dofinansowanie można otrzymać maksymalnie na:
- 80% wydatków dotyczących badań przemysłowych,
- 60% wydatków dotyczących prac rozwojowych.
Moduł wdrożenie innowacji
Celem modułu jest wdrożenie w przedsiębiorstwie wnioskodawcy na terenie kraju, wyników prac B+R zrealizowanych przez niego samodzielnie lub na jego zlecenie lub przez niego zakupionych poza projektem, w formie innowacyjnego rozwiązania tj.:
- nowego albo ulepszonego wyrobu lub usługi (innowacji produktowej) lub
- nowego albo ulepszonego procesu biznesowego dotyczącego funkcji działalności przedsiębiorstwa w zakresie produkcji wyrobów lub usług (innowacji w procesie biznesowym), które lepiej zaspokoi potrzebę lub zaadresuje wyzwanie niż rozwiązania dotychczasowe obecne na rynku.
Dofinansowanie można przeznaczyć na:
- zakup lub leasing gruntów oraz nieruchomości zabudowanych,
- zakup lub leasing środków trwałych innych niż nieruchomości,
- nabycie robót i materiałów budowlanych,
- nabycie wartości niematerialnych i prawnych,
- zakup usług zewnętrznych związanych ze wsparciem innowacji,
- zakup usług doradczych,
- koszty związane z ustanowieniem dodatkowego zabezpieczenia umowy o dofinansowanie.
Przewiduje się dofinansowanie na pokrycie maksymalnie:
- 70% wydatków na środki trwałe, materiały i roboty budowlane oraz wartości niematerialne i prawne (poziom wsparcia wynika z mapy pomocy regionalnej).,
- 50% wydatków na usługi doradcze, w tym wspierające innowacyjność,
- 100% wydatków związanych z ustanowieniem zabezpieczenia umowy o dofinansowanie.
Do niedawna dotacje można było przeznaczyć na obszary fakultatywne, moduły, takie jak: Infrastruktura B+R, Kompetencje, Zazielenienie Przedsiębiorstw, Cyfryzacja czy Internacjonalizacja.
I projekt musiał obejmować co najmniej jeden z dwóch modułów obligatoryjnych i mógł składać się z ww, różnych modułów.
Uwaga: W edycji programu w 2026 nie ma już podziału na modułowość jednak cytuję je poniżej w celach poglądowych aby zapoznać się z rodzajami inwestycji jakie można objąć Programem SMART oraz zasadami pokrycia poszczególnych kosztów.
Moduł Infrastruktura B+R
Moduł umożliwia dofinansowanie:
- utworzenie lub rozwój centrum badawczo-rozwojowego na terytorium Polski
- zakup infrastruktury niezbędnej do realizacji agendy badawczej, prowadzającej do opracowania innowacji produktowej lub procesowej w skali polskiego rynku tj. zakup gruntów, nieruchomości zabudowanych, środków trwałych, robót i materiałów budowlanych oraz wartości niematerialnych i prawnych.
Moduł Zazielenienie Przedsiębiorstw
Realizacja modułu ma wpływać na zmianę myślenia przedsiębiorstw o całości prowadzonej działalności gospodarczej, uwzględnienia jej aspektów środowiskowych i przestawieniu jej na model cyrkularny. Realizowane inwestycje powinny wykazywać istotny wkład w realizację celów środowiskowych zapewniony odpowiednimi wartościami wskaźników. Wdrażane rozwiązania muszą być innowacyjne co najmniej na poziomie przedsiębiorstwa.
Moduł umożliwia dofinansowanie działań ukierunkowanych na zieloną transformację przedsiębiorstwa. Działania mogą dotyczyć usprawnienia gospodarki odpadami, zwiększenia efektywności energetycznej, zmniejszenia zanieczyszczeń, efektywniejszej gospodarki materiałowej, ekoprojektowania czy weryfikacji technologii środowiskowych.
Celem modułu jest transformacja przedsiębiorcy w kierunku zrównoważonego rozwoju oraz gospodarki o obiegu zamkniętym, w tym rozwój nowych modeli biznesowych na to ukierunkowanych. Realizowane inwestycje powinny wykazywać istotny wkład w realizację celów środowiskowych zapewniony odpowiednimi wartościami wskaźników.
Inwestycje, jakie można zrealizować w ramach modułu:
- zakup gruntów oraz nieruchomości zabudowanych,
- zakup środków trwałych innych niż nieruchomości,
- nabycie robót i materiałów budowlanych,
- nabycie wartości niematerialnych i prawnych,
- zakup usług doradczych (m. in. weryfikacja technologii środowiskowych, środowiskowa ocena cyklu życia),
- zakup usług zewnętrznych związanych ze wsparciem innowacji,
- koszty dostosowania do surowszych lub przyszłych norm środowiskowych,
- zwiększenie efektywności energetycznej,
- inwestycje w układy wysokosprawnej kogeneracji,
- propagowanie energii ze źródeł odnawialnych,
- koszty usług doradczych w tym przeprowadzenie audytu energetycznego,
- koszty LCA oraz PEF,
- wprowadzenie efektywnej gospodarki odpadami.
Dofinansowanie może obejmować maksymalnie:
- 70% wydatków na środki trwałe, materiały i roboty budowlane oraz wartości niematerialne i prawne (poziom wsparcia wynika z mapy pomocy regionalnej),
- 50% wydatków na usługi doradcze, w tym wspierających innowacyjność,
- 80% wydatków związanych z ochroną środowiska.
Moduł Cyfryzacja
Moduł umożliwia dofinansowanie transformacji cyfrowej oraz zapewnienia cyberbezpieczeństwa danego przedsiębiorstwa. Działania zaplanowane w module muszą prowadzić do wdrożenia innowacji produktowej lub procesowej przynajmniej na poziomie przedsiębiorstwa.
Celem podejmowanych działań jest transformacja cyfrowa działalności produkcyjnej, usługowej, modelu biznesowego, procesów w przedsiębiorstwie oraz zapewnienie cyberbezpieczeństwa. Transformacja cyfrowa rozumiana jest jako proces transformacji technologicznej, procesowej i organizacyjnej. Wprowadzenie specjalistycznych rozwiązań cyfrowych musi prowadzić do wdrożenia innowacji produktowej lub procesowej co najmniej na poziomie przedsiębiorstwa.
W ramach modułu można sfinansować: zakup lub leasing gruntów oraz nieruchomości zabudowanych, zakup lub leasing środków trwałych innych niż nieruchomości, nabycie robót i materiałów budowlanych, nabycie wartości niematerialnych i prawnych, zakup usług zewnętrznych związanych ze wsparciem innowacji, zakup usług doradczych
Dofinansowanie może obejmować maksymalnie:
- 70% wydatków na środki trwałe, materiały i roboty budowlane oraz wartości niematerialne i prawne (poziom wsparcia wynika z mapy pomocy regionalnej),
- 50% wydatków obejmujących usługi doradcze, w tym wspierających innowacyjność
Moduł Internacjonalizacja
Moduł obejmuje działania związane z promocją zagraniczną produktów wnioskodawcy oraz działania dotyczące uzyskania ochrony praw własności przemysłowej lub ich obrony w przypadku ich naruszenia.
Jego celem jest internacjonalizacja działalności przedsiębiorstwa poprzez promocję zagraniczną produktów, obecnych i zaplanowanych do wdrożenia, wytwarzanych na terenie kraju. Ponadto jest dofinansowanie procesu uzyskania m.in. patentu.
W ramach modułu można sfinansować:
- pokrycie kosztów udziału w targach lub imprezach targowo-konferencyjnych (np. koszty organizacji stoiska, transportu, podróży służbowych pracowników),
- pokrycie kosztów podróży służbowych pracowników uczestniczących w zagranicznych misjach gospodarczych (np. transport, noclegi, diety),
- usługi zewnętrzne związane z udziałem w targach, zagranicznych misjach gospodarczych oraz przyjazdowych misji gospodarczych o randze międzynarodowej,
- usługi i opłaty związane z ochroną (oraz obroną) praw własności przemysłowej.
Dofinansowanie może obejmować maksymalnie:
- 50% wydatków związanych z udziałem w imprezach targowo-konferencyjnych oraz misjach gospodarczych,
- 50% wydatków obejmujących usługi doradcze, w tym wspierających innowacyjność,
- 50% wydatków związanych z ochroną/obroną praw własności przemysłowej.
Przykłady inwestycji, które w ramach Programu STEP otrzymały dotacje:
Zaprojektowanie i implementacja trudnopalnych paneli akustycznych do wnętrz z recyklingowanego granulatu opon.
Opracowanie prototypu innowacyjnego systemu wspierającego proces ekoprojektowania oświetlenia miejskiego, który łączy dane przestrzenne, semantykę urbanistyczną oraz metody sztucznej inteligencji w celu optymalizacji decyzji projektowych.
Uruchomienie produkcji wyrobów poligraficznych z innowacyjną powłoką lakierową.
Źródła informacji:
www.smart.pl
